Pesten op het werk

Pesten op het werk

Er is in toenemende mate aandacht voor pesten op het werk. Voor volwassen mensen is pesten een lastig woord. Toch maken volwassenen zich alleen of met een groep , bewust of onbewust, schuldig aan pestgedrag. Uit cijfers van het CBS (2012) blijkt dat ongeveer 16% van de werknemers dagelijks wordt geïntimideerd en gepest door collega’s of leiding.

Hulp bij pestgedrag op de werkvloer

Lukt het je niet om zelf het patroon te doorbreken? Heb je  alle onderstaande negen stappen al wel tien keer geprobeerd, maar helpt het niet? Lukt het je maar niet om het pesten een halt toe te roepen? Wordt je steeds onzekerder en verdrietiger? Neem dan contact op. Ik heb als psycholoog ruime ervaring met het begeleiden van mensen die gepest worden op hun werk.

Definitie van pesten op het werk

Er bestaan diverse definities van pesten op het werk, bijvoorbeeld in die van het Europees Agentschap voor Veiligheid en Gezondheid op het Werk. Zelf geef ik de voorkeur aan de volgende definitie :

Vernederend, vijandig of intimiderend verbaal of non-verbaal gedrag op het werk, gericht op steeds dezelfde persoon, dat zich telkens herhaalt, langere tijd duurt en waartegen de persoon die hiervan het doelwit is, zich moeilijk kan verweren.

Bij pesten op het werk gaat het steeds om negatief gedrag dat niet alleen de gepeste beschadigt. Het veroorzaakt ook conflicten, een verslechtering van de werkomgeving of het arbeidsklimaat. Er is geen sprake van pesten als de gebeurtenis op zichzelf staat.

Pesten kan in oneindig veel vormen mogelijk zijn. De FNV onderscheidt in het dossier Pesten op het werk 9 verschillende soorten pest- en intimidatiegedrag, namelijk:

  1. sociaal isoleren: iemand doodzwijgen, negeren of nadrukkelijk minachten
  2. iemand het werk onaangenaam en onmogelijk maken: constant de rotklussen geven, bestanden wissen op zijn/haar PC, informatie niet geven, natte sponzen op de stoel leggen, enz.
  3. bespotten: vanwege uiterlijk, gedrag, wijze van praten, een andere levensstijl
  4. roddelen: op een voortdurend negatieve manier praten over een collega
  5. dreigen en machtsmisbruik: variërend van dreigen met ontslag, niet verlengen van contracten, tot vage dreigementen in de trant van “we krijgen jou nog wel”
  6. lichamelijk geweld: niet alleen slaan maar ook iemand opsluiten, duwen e.d.
  7. verbaal geweld: steeds weer dezelfde personen op onbehouwen wijze uitschelden in grove bewoordingen
  8. (seksuele) intimidatie: handtastelijkheden en intimiderende opmerkingen
  9. racisme: vormen van bovenstaande gedragingen gebruiken om iemand vanwege zijn/haar etnische afkomst te kleineren.

Taboe

In tegenstelling tot pesten op school is pesten op het werk een vorm van agressie die vaak lastig te onderkennen is, omdat de handelingen en gedragingen van pesters getolereerd worden. Hun gedrag past bij de manier van omgaan met elkaar op het werk – in allerlei organisaties is elkaar ‘afzeiken’ normaal gedrag – en daarom krijgen ze geen ‘straf’ voor hun gedrag. Dat wil niet zeggen dat wie ‘afgezeken wordt’ zich niet gepest voelt. En dan is het moeilijk om de situatie bespreekbaar te maken uit

  • Schaamte om als zwakkeling bestempelt te worden weerhoudt mensen om er openlijk voor uit te komen dat ze  gepest wordt;
  • Angst dat je klacht wordt gebagatelliseerd, dat je niet wordt geloofd of dat het pesten juist verergert als je er als gepeste over klaagt.

Patroon doorbreken

Hoe voorkom je dat je nog langer gepest wordt? Pesten is altijd een patroon tussen pester en gepeste, tussen dader en slachtoffer. Het lijkt een logische oplossing om de pester aan te pakken en hiermee het patroon doorbreken. In veel situaties is dit niet mogelijk, omdat de pester zijn gedrag zal ontkennen, bagatelliseren of de schuld naar de gepeste schuift.

In de meest gevallen is de gepeste de hulpvrager. Deze is slachtoffer, voelt zich slachtoffer en handelt als een slachtoffer. Om het pesten terug te dringen wordt geleerd om niet langer slachtoffer te zijn. Werk psycholoog maakt hierbij gebruik van oa de 8 onderstaande adviezen van arbeidspsychologe Karin Wikaart.

1. Realiseer je dat pesten een systeem is

‘Wil pesten kunnen bestaan, dan zijn er twee partijen nodig, de pestkop en de persoon die gepest wordt. In mijn ogen is het zelfs een mentale verslaving, zoals bij mensen die altijd complimentjes en bevestiging nodig hebben. Mensen die pesten, of dit nu op het schoolplein is of op de werkvloer, hebben een slachtoffer nodig, ze hebben het nodig om een ander klein te maken. Haal het slachtoffer uit het systeem, en het systeem is defect’.

2.Voorkom vermijdend gedrag

‘Zeker wanneer je in het verleden, bijvoorbeeld op school, ook te maken hebt gehad met pesterijen, neig je er snel naar om confronterende situaties te vermijden. Zoals een pestkop een slachtoffer herkent, herkent het slachtoffer ook pestkoppen. Loop niet met een boog om die treiterende collega heen, probeer hem of haar juist niet te vermijden en kijk de persoon recht in de ogen. Daarmee straal je kracht uit en elimineer je jezelf als potentieel slachtoffer’

3. Wees assertief

Een assertieve houding aannemen betekent niet dat je je moet voordoen als iemand anders. Het betekent simpelweg dat je opkomt voor jezelf of, zoals hiervoor gezegd, mensen recht in de ogen durft aan te kijken. Mensen zeggen dan vaak: ‘Ja maar zo ben ik niet of dat kan ik niet’, maar dat is eigenlijk een hele inflexibele opstelling. Makkelijk zal het nooit zijn, maar onmogelijk ook niet’.

4. Blijf jezelf en trek een grens

‘Assertiviteit is een goede eigenschap, maar het is natuurlijk niet de bedoeling dat je voortdurend op je tenen loopt en van je af moet blaffen. Blijf vooral jezelf en durf te handelen naar wat de situatie van je vraagt. Maar trek voor jezelf ook een grens. Af en toe van je moeten afbijten is goed, maar als de situatie niet verandert moet je voor jezelf ook kunnen besluiten dat je misschien niet op je plek zit’.

5. Wees voorbereid

Zorg dat je een standaard opmerking hebt die op alle situaties van toepassing is, wanneer er iets onaardigs tegen je wordt gezegd, of wanneer je langs de koffieautomaat loopt en hoort dat ze iets onaardigs over je zeggen. Iets simpels als: ‘Zo, dat is dan ook weer gezegd’ kan al volstaan, waarna je het van je kunt laten afglijden. Zo voorkom je dat je met je mond vol tanden staat. Dat vergroot alleen maar het gevoel van onmacht.

6. Geef feedback

Dat die ene collega je treitert, wil niet zeggen dat er niet met hem of haar te praten valt. Doe dit alleen niet in het heetst van de strijd. Wacht tot de laatste nare opmerking een paar dagen geleden is, en vraag de persoon op de man af: ‘Je maakt vaak vervelende opmerkingen naar / over me, en ik weet niet zo goed wat ik daarmee aan moet en wat je er precies mee bedoelt’. Laat daarna een stilte vallen. De andere partij zal zich ongemakkelijk voelen, met het nodige resultaat. Zorg ervoor dat je de controle houdt over het gesprek, en dat jij degene bent die het beëindigt en wegloopt. Wees rustig en krachtig, niet vijandig.

7. Vraag hulp

Als het echt niet meer gaat, roep dan de hulp in, bijvoorbeeld van je teamleider. Bemiddeling kan soms helpen. Zorg alleen dat je dit niet te snel doet, probeer het eerst in den minne op te lossen.

8. Laat het niet sudderen

Wat je ook doet, wacht er niet te lang mee. Pesterijen zijn niet alleen vervelend, je kunt er letterlijk en fysiek ziek van worden. Het is een probleem dat zoveel mogelijk in de kiem gesmoord moet worden, zeker in een tijd waarin overstappen naar een ander bedrijf niet zo eenvoudig meer is als vroeger. Houd de regie over jezelf en je situatie.

Contact

Wil je meer weten over pesten op het werk? Of wil je je aanmelden voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek? Neem gerust contact. Je mag me bellen op 06-24350101 of mailen via 

Psychopraktisch bied ook hulp bij burn-out en stress, onvoldoende assertiviteit en loopbaanvragen.